چيره شد آن را خراب كرد و اشراف و بزرگان شهر را براى هميشه به جاهاى ديگر تبعيد كرد . بعدها ، شاه غرناطه هم هنگامى كه بر سبته مسلط شد ، همين كار را كرد و به خرابى شهر بسنده نكرد ؛ بلكه ثروتمندان و بزرگان شهر را به غرناطه تبعيد كرد . سپس ناوگان دريايى پرتغال در 818 ق / 1415 م شهر سبته را تصرف كرد . ساكنان آن گريختند و مسيحيان بدون هيچ مزاحمتى وارد شهر شدند و سه هفته به دنبال مخفيگاه شاه سبته مىگشتند تا آن را بيابند ، ولى ابو سعيد مرينى كه سلطان فاس بود ، در آن زمان سرپيچى و مقاومت كرد و از تسليم به آنها خوددارى نمود و به عكس خبرهاى سبته را به او مىرساندند . او ( ابو سعيد ) در مجالس عيش و نوش و ميهمانى سرگرم بود . . . تا اينكه به دست يكى از نويسندگان سابق خود كه به او اعتماد بسيار داشت ، كشته شد و با او هفت نفر از فرزندانش نيز كشته شدند ، و مملكت فاس ( و سبته ) هشت سال بدون پادشاه ماند ، تا اينكه پسر كوچكى از ابو سعيد كه از مادرى نصرانى بود و . . . به تونس گريخته بود ، كه همان عبد الحق مرينى آخرين شاه بنى مرين است كه او نيز بعدا به دست مردم كشته شد . « 1 » سوس ادنى « 2 » شهرى قديمى ، در جنوب غربى طنجه ، در كشور مراكش است . ابن خرداذبه نخستين جغرافيادانى است كه از دو سوس ادنى و اقصى نام برده و مىنويسد : در پشت طنجه سوس الادنى واقع است كه مركز آن شهر قمونيه است كه با قيروان دو هزار و صد و پنجاه ميل فاصله دارد و مردم آن بربرند و پشت سوس الادنى ، سوس الاقصى واقع است و ميان اين دو سوس بيست روز و اندكى راه است . « 3 » گويند ، موسى بن نصير نخستين كسى بود كه در طنجه اقامت گزيد و در آنجا براى مسلمانان خطه‌اى را تحديد كرد . سواران او تا سوس ادنى رسيدند . وى مردم آن شهر ( سوس ادنى ) را مغلوب ساخت و از ايشان بردگان گرفت . « 4 » يعقوبى از سوس نام برده ولى مشخص نكرده كه منظورش سوس ادنى يا سوس اقصى است ولى از عنوانى كه به نام سوس اقصى در كتابش آورده ،

--> ( 1 ) . وصف افريقيا ؛ ج 1 ، ص 316 - 318 . ( 2 ) . Sous - Adna ( 3 ) . المسالك و الممالك ؛ ص 67 - 69 . ( 4 ) . فتوح مصر و اخبارها ؛ ص 344 - 345 و فتوح البلدان ؛ ص 331 - 332 .